แนวคิดทฤษฎีที่ใช้ในงานวิจัยเกี่ยวกับ Web-based Information Search

งานวิจัยด้านสารสนเทศศาสตร์ ที่เกี่ยวกับ Web-based information search จะเป็นเรื่องของ Information Retrieval (IR), Interactive Information Retrieval (IIR) และ Information Seeking Process ซึ่งมักจะประเมินประสิทธิภาพของการค้นคืนสารสนเทศ ด้วย precision (ความถูกต้องของสารสนเทศที่ค้นได้) และ recall (จำนวนสารสนเทศที่ค้นได้) โดยที่ระบบค้นคืนสารสนเทศ (IR) แบบดั้งเดิม มักใช้ index terms หรือ keywords หากเป็น web search engines จะใช้ทุกคำใน full text (อาจยกเว้นคำที่เป็น stop words) การสืบค้นโดยใช้ query จะขึ้นอยู่กับหลักการ exact-match principle หรือ boolean queries ซึ่งถือว่าผลการค้นทุกรายการสำคัญเท่ากันหมด แต่ถ้าเป็น best-match principle จะมีการจัดอันดับผลการค้น เรียงตามความใกล้เคียง (relevance) ของผลการค้น (แบบเดียวกับที่ google ใช้) อย่างไรก็ตาม หากใช้ร่วมกันทั้งสองหลักการ จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของ IR ได้

แนวคิด โมเดล และทฤษฎีต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับ Information Retrieval และ Information Seeking ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน แบ่งเป็นประเภทต่างๆ ได้ดังนี้

  • Standard model
  • Cognitive model
  • Dynamic (Berry-picking) model
  • Information seeking in stages
  • Information seeking as a strategic process
  • Sense-making


แนวคิด ทฤษฎีที่สำคัญ ได้แก่

  1. Automatic text processing ของ Salton (1989)
  2. Information-seeking strategies of novices using a full-text electronic encyclopedia ของ Marchionini (1989)
  3. Sorting out searching: A user-interface framework for text searches ของ Shneiderman et al. (1998)
  4. Classical search process model ของ Robertson (1977) และ Rijsbergen (1979)
  5. ASK (Anomalous States of Knowledge) ของ Belkin et al. (1982)
  6. Norman’s influential model of general task performance ของ Norman (1988)
  7. Bates’ Berry Picking model ของ Bates (1989)
  8. Information seeking from the user’s perspective ของ Kuhlthau (1991)
  9. Information Seeking in Electronic Environments ของ Gary Marchionini (1995)
  10. Stratified Model of Information Retrieval Interaction ของ T Saracevic (1997)
  11. Clarifying Search: A User-Interface Framework for Text Searches ของ Shneiderman et al. (1997)
  12. Cognitive theory of information retrieval ของ Sutcliffe and Ennis (1998)
  13. Information Foraging Theory เป็นทฤษฎีจากงานวิจัยด้าน Human-Computer Interaction research ของ Peter Pirolli และ Stuart Card (1995; 1999) จาก Palo Alto Research Center ซึ่งพบว่า คนมักจะค้นข้อมูลจากเว็บโดยใช้พฤติกรรมแบบเดียวกับการล่าเหยื่อของสัตว์! อ่านรายละเอียดได้จากบทความ “Information Foraging: Why Google Makes People Leave Your Site Faster
  14. A taxonomy of web search ของ Broder (2002)
  15. Information seeking research needs extension towards tasks and technology ของ Jarvelin and Ingwersen (2004)
  16. Find What You Need, Understand What You Find ของ Marchionini and White (2007)

รายละเอียดเพิ่มเติม อ่านได้จากหนังสือ Search User Interfaces ของ Marti A. Hearst ปี 2009

One thought on “แนวคิดทฤษฎีที่ใช้ในงานวิจัยเกี่ยวกับ Web-based Information Search

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s