เล่าเรื่อง EdPEx

เมื่อวันที่ 22 ส.ค. 54 ได้มีโอกาสฟังบรรยายเรื่อง EdPEx จากวิทยากรผู้เชี่ยวชาญเรื่องนี้โดยตรง คือ รศ.รัชต์วรรณ กาญจนปัญญาคม จากคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทำให้เข้าใจ EdPEx มากขึ้น สรุปเท่าที่พอจำได้ เอามาเล่าสู่กันฟัง ดังนี้ค่ะ

EdPEx เป็นเกณฑ์คุณภาพการศึกษา ที่มหาวิทยาลัยมหิดลจะนำมาใช้แทนระบบ MU-QD ซึ่่งเป็นระบบ Quality Assurance (QA) ที่เคยใช้กันมานานหลายปี … พิจารณาแล้วเห็นว่าระบบ EdPEx นี้จะดี เหมาะสมต่อการมุ่งไป World Class ของมหาวิทยาลัยมหิดลเป็นอย่างยิ่ง การปรับเปลี่ยนครั้งนี้ไม่ใช่แค่วิวัฒนาการ แต่เป็นการปฏิวัติระบบเลยทีเดียว จะว่าไปแล้ว การทำประกันคุณภาพที่ผ่านมา แม้จะทำกันไปแบบงงๆ แต่ก็ได้ประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรมมากเหมือนกัน อย่างน้อยก็ทำให้ระบบเก็บรวบรวมข้อมูล (ที่ไม่เคยมี) เกิดความชัดเจนขึ้น รู้ว่าตัวเองอยู่ตรงไหน perform หรือไม่ perform อยู่สูงหรือต่ำกว่ามาตรฐาน และทำงานกันอย่างเป็นระบบมากขึ้น ที่สำคัญคือ เรื่อง internal QA และ external QA นั้น เป็นสิ่งที่สถานศึกษาต้องทำอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เพราะมีกฎหมายบังคับ

ระบบพัฒนาคุณภาพชนิดต่างๆ ที่เขาใช้กันในโลกนี้ เริ่มมีมานานเกือบ 30 ปีแล้ว ไล่เรียงตั้งแต่

  • QC (Quality Control) ซึ่งใช้สถิติเป็นตัวดักจับข้อบกพร่องหลังการผลิต เป็น statistical process control
  • QA (Quality Assurance) ซึ่งเป็นการป้องกันไว้ก่อน สร้างความมั่นใจก่อนการผลิต
  • CWQC (Company-wide Quality Control) การควบคุมคุณภาพทั่วทั้งองค์กร ของญี่ปุ่น
  • TQM (Total Quality Management) การบริหารจัดการคุณภาพโดยรวม (ทั่วทั้งองค์กร)
  • ISO 9000 เป็นระบบที่เหมาะกับกระบวนการผลิตในอุตสาหรรม เน้นการทำเอกสารให้เห็นขั้นตอนที่ชัดเจน สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ ถ้าเกิดปัญหาจะแก้ไขได้ทัน
  • Business process re-engineering ตัวนี้น่าจะตายไปแล้ว เพราะปรับระบบโดยไม่นึกถึงคนทำงานเท่าไหร่
  • BSC (Balanced scorecard) ระบบประเมินประสิทธิภาพขององค์กรแบบ 4 มุมมอง
  • Sig-sigma มีใช้ในอุตสาหรรมบางกลุ่ม ใช้สถิติเป็นตัวจับ พยายามลดข้อบกพร่องจากกระบวนการผลิต และเพิ่มจำนวนผลผลิต
  • MBNQA (Malcolm Baldrige National Quality Award) รางวัลคุณภาพแห่งชาติของอเมริกา
  • NQA (National Qualtiy Award) ของประเทศต่างๆ เกิดตามมาเป็นดอกเห็ด เช่น EFQM ของกลุ่มประเทศยุโรป JQA ของญี่ปุ่น SQA ของสิงคโปร์ และ TQA ของไทย ซึ่งเริ่มในปี 2001

เรื่องราวของรางวัลคุณภาพแห่งชาติ
แต่ก่อนเรียกว่า รางวัลคุณภาพแห่งชาติ แต่ตอนนี้เปลี่ยนชื่อแล้ว เป็น “เกณฑ์เพื่อการดำเนินการที่เป็นเลิศ (Performance Excellence)” เป็นมาตรฐานสำหรับองค์กรที่แสวงหาวิธีการดำเนินการ ที่เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน มีผลการดำเนินการและมีพัฒนาการที่ดีขึ้น และนำวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (best practice) มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อมุ่งสู่คุณภาพในระดับสูงสุด วิทยากรบอกว่า มหาวิทยาลัยชั้้นนำระดับ World Class ส่วนใหญ่อายุเก่าแก่เป็นร้อยปี แต่จะรู้มาก สั่งสมประสบประการณ์ และปรับปรุงตัวอยู่เสมอ ตั้งเป้าสูง อาจใช้เวลาเป็นสิบๆปีกว่าจะไปถึง องค์กรสามารถประสานใจเป็นหนึ่งเดียวได้ เปรียบเสมือนการแข่งเรือแคนู ต้องมีทั้ง alignment และ integrate คือ พายพร้อม-ใจพร้อม

ปรัชญาหลัก (Core themes) เพื่อความเป็นเลิศ ที่องค์กรจะต้องมี คือ
– Leadership ภาวะผู้นำ ผู้นำต้องใส่ใจ เข้าใจ มีความกล้าที่จะตั้งเป้า เป็นต้นแบบ นำพาคนในองค์กรไปให้ได้ จูงใจคนให้ได้
– Customer focus ใส่ใจลูกค้า ผู้เรียนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ต้องดูให้ออกว่า ใครกันแน่ที่เป็นลูกค้า ใครเป็นหุ้นส่วน (partner)
– strategic alignment ต้องไปในแนวทางเดียวกัน ต้องเสริมแรงกัน
– Organizational learning, innovation, improvement มีพัฒนาการเรียนรู้ตลอดเวลา
– People focus ใส่ใจคนทำงาน หาคนเก่งมาอยู่กับเรา และทำให้เก่งขึ้นไปอีก
– Partnership development ร่วมมือกับหุ้นส่วน
– Fact-based process management
– Results focus มุ่งเน้นผลลัพธ์
– Social responsibility รับผิดชอบต่อสังคม ชุมชน แต่ตอนนี้เปลี่ยนมาใช้คำว่า societal responsibility สิ่งที่องค์กรให้กับสังคมคืออะไร

เกณฑ์คุณภาพการศึกษาเพื่อการดำเนินการที่เป็นเลิศ (Education Criteria for Performance Excellence – EdPEx)
ใช้เกณฑ์แบบเดียวกับการประเมินรางวัลคุณภาพแห่งชาติ ใช้กับระดับมหาวิทยาลัยและระดับคณะ (แต่ไม่เหมาะที่จะใช้ในระดับภาควิชา) เกณฑ์จะตั้งคำถามให้สถาบันพิจารณา ว่าได้ทำสิ่งเหล่านี้แล้วหรือไม่
– มีการดำเนินงานที่เป็นระบบหรือไม่
– นำระบบไปใช้อย่างจริงจัง สม่ำเสมอ และทั่วถึงหรือไม่
– ติดตาม ประเมินผล เพื่อพัฒนาระบบให้ดีขึ้นหรือไม่
– ผลการปรับปรุง ส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมายและทิศทาง ที่มุ่งหวังหรือไม่
– ผลลัพธ์ของการปรับปรุง สร้างความยั่งยืนได้หรือไม่

ส่วนประกอบพื้นฐาน ได้แก่
– โครงสร้างองค์กร (Organizational profile) เพื่อให้เข้าใจบริบทของตนเอง และใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการประเมิน ประกอบด้วย ลักษณะขององค์กร (สภาพแวดล้อม ความสัมพันธ์ระดับองค์กร) และสภาวะการณ์/ความท้าทายขององค์กร
– System operation ทั้ง 6 ส่วน คือระบบผู้นำ การวางแผนกลยุทธ์ การมุ่งเน้นลูกค้า การมุ่งเน้นผู้ปฏิบัติงาน การจัดการกระบวนการ และผลลัพธ์
– System foundation ระบบการวัด วิเคราะห์ และการจัดการความรู้

การประเมิน แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ
– ประเมินกระบวนการ (มีแนวทางที่เป็นระบบ มีการถ่ายทอดเพื่อนำไปปฏิบัติ มีการเรียนรู้ มีการบูรณาการ)
– ประเมินผลลัพธ์ (แนวโน้ม การเปรียบเทียบ การบูรณาการ)

คะแนนในแต่ละหมวด (รวม 1,000 คะแนน)
– หมวด 1 การนำองค์กร 120 คะแนน
– หมวด 2 การวางแผนเชิงกลยุทธ์ 85 คะแนน
– หมวด 3 การมุ่งเน้นลูกค้า 85 คะแนน
– หมวด 4 การวัด วิเคราะห์ และการจัดการความรู้ 90 คะแนน
– หมวด 5 การมุ่งเน้นผู้ปฏิบัติงาน 85 คะแนน
– หมวด 6 การจัดการกระบวนการ 85 คะแนน
– หมวด 7 ผลลัพธ์ 450 คะแนน

องค์ประกอบของเกณฑ์ จะมีทั้งหมด 7 หมวด 18 หัวข้อ 41 ประเด็นพิจารณา 84 คำถาม
0-275 = early development / 376-475 = Early improvement / 476-575 = Good performance / 576-675 Emerging industry leader / 776-875 = benchmark leader / 876-1000 World leader

เกณฑ์ EdPEx จะไม่ระบุเครื่องมือหรือวิธีการใดๆ ไม่ระบุตัวชี้วัดบังคับ กรอบการดำเนินงานขึ้นกับสภาพเวดล้อมเงื่อนไขและความท้าทายที่องค์กรประเมินตนเอง การพัฒนาปรับปรุงต้องอาศัยข้อมูลเทียบเคียงและการเลือกคู่เทียบที่เหมาะสม และการประเมินผลเพื่อมุ่งสู่ความเป็นเลิศขององค์กร

เอกสารเพิ่มเติมเกี่ยวกับ EdpEx สามารถ download ได้ที่นี่ค่ะ http://www.mua.go.th/users/bhes/edpex/download.html

3 thoughts on “เล่าเรื่อง EdPEx

  1. ยังไม่ค่อยมีความรู้เกี่ยวกับ EdPex เท่าไหร่ค่ะ แต่ดูกระบวนการแล้วน่าจะคล้าย ๆ กับ การทำ PMQA ของ กพร.เมื่อก่อนนี้ใช่มั้ยคะ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s