ZOPP / GOPP / OOPP คืออะไร?

ZOPP ย่อมาจาก Ziel Orientierte Projekt Planung เป็นระบบการวางแผนโครงการ ที่ริเริ่มโดยองค์กรความร่วมมือทางวิชาการเยอรมัน German Agency for Technical Cooperation, Deutsche Gesellschaft FuerTechnische Zusammenarbeit (GTZ)  ต่อมามีผู้นำมาประยุกต์ใช้กันอย่างแพร่หลาย ทำให้ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางทั่วโลก เรียกชื่อเป็นภาษาอังกฤษว่า Goal-oriented Project Planning (GOPP) หรือ Objective-oriented Project Planning (OOPP) ซึ่งหมายถึงการวางแผนโครงการโดยใช้เป้าประสงค์หรือวัตถุประสงค์เป็นตัวนำ  เป็นวิธีการพัฒนาโครงการโดยใช้ตรรกะอย่างมีเหตุมีผล (Logic Framework Approach: LFA)

วิธีการวางแผนโครงการ จะกระทำโดยผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ระดมสมองทำงานร่วมกันเป็นทีม ในการดำเนินงานแต่ละขั้นตอน จะใช้ Card and Chart Technique เช่น บัตรคำ / post-in / flip chart ร่วมกับโสตทัศนูปกรณ์ต่างๆ ฯลฯเพื่อฉายภาพให้ทุกคนเห็นร่วมกันอย่างชัดเจน (Visualization)

ขั้นตอนการดำเนินการ (7 ขั้นตอน)

ขั้นตอนการวิเคราะห์ข้อมูลของโครงการ (Analytical Phase)

  1. วิเคราะห์การมีส่วนร่วม (Participation Analysis หรือ Stakeholder Analysis) คัดเลือกตัวบุคคลหรือหน่วยงานกลุ่มต่างๆ ที่เกี่ยวข้องและมีส่วนได้ส่วนเสียกับโครงการ ทั้งทางบวก (ได้รับประโยชน์) และทางลบ (สูญเสียประโยชน์) เกณฑ์ในการคัดเลือกพิจารณาจาก
    1. ผู้มีส่วนร่วมประสบปัญหาอะไร
    2. ผู้มีส่วนร่วมต้องการอะไรจากโครงการ
    3. ผู้มีส่วนร่วมมีศักยภาพที่จะช่วยโครงการอะไรบ้าง
    4. ผู้มีส่วนร่วมมีความเชื่อมโยงกันอย่างไร เช่น มีความขัดแย้งกัน มีความร่วมมือกัน หรือพึ่งพาซึ่งกันและกัน
  2. วิเคราะห์ปัญหา (Problem Analysis) ผู้มีส่วนร่วมระดมความคิดจากข้อมูลและประสบการณ์ เพื่อร่วมกันวิเคราะห์แจกแจงว่า อะไรบ้างที่เป็นปัญหาสำคัญ และความสัมพันธ์ระหว่างปัญหาต่างๆ สาเหตุทำให้เกิดปัญหา (Causes) -> อะไรคือปัญหาหลัก (Focal Problem) -> ผลกระทบที่เกิดขึ้นจากปัญหาหลัก (Effects) จากนั้น จัดทำแผนผังรูปแบบ Problem Tree เพื่อแสดงความเชื่อมโยงเป็นขั้นตอนแบบลำดับชั้น (Hierarchy)
  3. วิเคราะห์วัตถุประสงค์ (Objectives Analysis) ในขั้นตอนต่อไป ให้เปลี่ยนแผนผัง  Problem Tree (PT) ให้กลายเป็น Object Tree (OT) โดยเปลี่ยนข้อความเชิงลบของปัญหา ให้กลายเป็นข้อความเชิงบวก อาทิ วัตถุประสงค์ แนวทาง และวิธีการแก้ไขปัญหาดังกล่าว
  4. วิเคราะห์ทางเลือก (Alternatives Analysis) วิเคราะห์หาแนวทางหรือทางเลือก จากข้อความบางส่วนที่ปรากฏอยู่ในแผนผัง Object Tree (OT) ที่ดีที่สุด เหมาะสมที่สุดตามกำลังคน งบประมาณ ทรัพยากร ระยะเวลา ความคุ้มค่า และความพร้อมที่มีอยู่ เพื่อใช้เป็นกลยุทธ์ (Strategies)ในการแก้ไขปัญหา และนำมากำหนดเป็นแผนการดำเนินโครงการและแผนปฏิบัติงานต่อไป

ขั้นตอนการวางแผนหลักของโครงการ (Project Design Phase)

  1. กําหนดองค์ประกอบของโครงการ (Defining the Project Elements) ได้แก่
    1. เป้าประสงค์ในระยะยาว (Goal/Overall Objectives)
    2. วัตถุประสงค์ของโครงการ (Strategic Objectives)
    3. ผลงานหรือผลผลิตของโครงการ (Outputs)
    4. กิจกรรม (Activities)
    5. ทรัพยากรและปัจจัยนำเข้า (Inputs)
  2. กําหนดข้อสันนิษฐานและความเสี่ยง (Assumptions and Risks) ข้อสันนิษฐานหรือเงื่อนไขสำคัญของความสำเร็จ (Important Assumption) เป็นไปในเชิงบวก ส่วนปัจจัยภายนอก (External Factors) ต่างๆ ที่มีผลกระทบต่อโครงการ และอาจกลายเป็นความเสี่ยงที่โครงการอาจประสบ เป็นไปในเชิงลบ
  3. กําหนดตัวชี้วัดและวิธีการตรวจสอบ (Indicators and Means of Verification) ตัวชี้วัดสำหรับติดตามและประเมินโครงการ จะต้องเป็นตัวชี้วัดที่ตรวจสอบได้และเป็นไปตามวัตถุประสงค์ (Objectively Verifiable Indicators: OVI) มีการกำหนดวิธีการตรวจสอบ (Means of Verification: MOV) และการแสดงเอกสารหลักฐาน (Sources of Verification) เพื่อพิสูจน์ความสำเร็จ

แผนหลักของโครงการที่เกิดจากการระดมสมอง GOPP workshop / OOPP workshop ในที่สุดจะได้ตารางเมทริกซ์ Project Planning Matrix (PPM) หรือตารางเหตุผลสัมพันธ์ Logical Framework หรือ Log Frame Matrix บนกระดาษแผ่นเดียว ดังนี้

Screen Shot 2560-07-02 at 12.36.54 PM

อ้างอิงภาพจากเว็บไซต์ http://ww.unevoc.unesco.org